Projekty domów energooszczędnych to ostatnio najgorętszy temat zarówno wśród architektów, jak i inwestorów. Media alarmują o wyczerpywaniu się zasobów mineralnych, ceny energii rosną, a biedny Kowalski z drżeniem myśli o zimie, która prędzej czy później przyjdzie i rachunkach za ogrzewanie.

Zatem każą uszczelniać i izolować, by osiągnąć standardy energooszczędności. Okna energooszczędne, ściany energooszczędne, współczynniki przenikania ciepła na najwyższym poziomie.

Skuteczne wietrzenie domu

Przez nieszczelne okna dom jednorodzinny może stracić nawet do 25% energii cieplnej. O ćwierć wyższy rachunek za ogrzewanie robi różnicę w naszych domowych budżetach. No a do tego projekty nowoczesnych domów polecają coraz częściej przeszklone ściany, wielkie okna tarasowe, by zapewnić dostawę promieni słonecznych. A zły montaż tych okien powoduje kosztowne straty ciepła.

Izolujemy więc. Najpierw wybieramy okna energooszczędne. Zwracamy uwagę na współczynnik przenikania ciepła U – im jego wartość jest mniejsza, tym straty ciepła będą niższe. Kupujemy. Wybieramy ekipę montażową. Solidną, doświadczoną, znającą nowinki z zakresu energooszczędności i związanych z nią norm. Podpisujemy umowę. Zlecamy tzw. ciepły montaż: trzy warstwy uszczelnienia eliminują powstawanie groźnych mostków termicznych. Nowe okna gotowe!

Przyspieszymy nieco bieg zdarzeń i… szczęśliwi wprowadzamy się jesienią do nowego, pięknego, czystego i ENERGOOSZCZĘDNEGO domu. Żyjemy, mieszkamy, pierzemy, gotujemy, kąpiemy się, gotujemy codziennie: na parze, żeby zdrowiej było. Nastaje zima: w domu ciepło, rachunki też stosunkowo niewielkie będą. Zadowoleni, chcemy odetchnąć pełną piersią… ale nie bardzo jest, co do niej wpuścić. Na dodatek, przez kuchenne okna, które zgodnie z założeniami domów energooszczędnych skierowane są na wschód, nic nie widać, bo są zaparowane, jak w naszym starym, dobrym mieszkaniu w bloku z wielkiej płyty.

Uwaga! Projekty domów, które określamy mianem energooszczędnych zawsze przewidują w instalacji skuteczną wentylację! To, że nasze okno jest zaparowane nie świadczy o jego wadzie. Nawet jeśli podejrzewamy, że to szyba zespolona „wpuściła” wilgoć pomiędzy swoje warstwy – jesteśmy w błędzie i żaden sprzedawca okien nie uwzględni nam reklamacji. Również monter wzruszy ramionami i zadeklaruje, że zrobił wszystko dokładnie tak, jak przewidywały projekty domów. I będą mieli rację, bowiem zaparowane okna są wynikiem różnicy temperatury, jaka panuje wewnątrz i na zewnątrz budynku. Jeżeli w pomieszczeniu o dużej wilgotności, jakim jest kuchnia czy łazienka, nie ma skutecznej wymiany powietrza, nasze okna stale „będą płakać”. Nadmiar wilgoci, która powstaje po naszych codziennych domowych zajęciach, musi być odprowadzany na zewnątrz.

Otwieramy więc okna na oścież. Świeże powietrze wpada do środka, szyby się odparowywują, a zgromadzone za nasze ciężko zarobione pieniądze ciepło, wypływa bezpowrotnie w zimowy krajobraz. Jeżeli nic innego nie przychodzi nam do głowy, to otwierajmy te okna tylko na ok. 3 minuty. Często jest tak, że uchylając okno (tak, żeby otworzyło się od góry) wydaje nam się, że ucieka mniej ciepłego powietrza, więc pozostawiamy je na noc uchylone, szczelnie tuląc się w kołdrę. To błąd. Lepiej otwórzmy je najszerzej właśnie na 3 minuty i doprowadźmy do całkowitej wymiany powietrza. A już najlepiej, jeśli z powrotem je zamkniemy i pomyślimy o bardziej funkcjonalnych i energooszczędnych rozwiązaniach.

Nawiewniki okienne umożliwiają wymianę powietrza nawet przy zamkniętych oknach. Ich parametry powinny być zgodne z polską normą „Wentylacja w budynkach zamieszkania zbiorowego i użyteczności publicznej – Wymagania”, w której czytamy, że przepływ powietrza przez nawiewnik przy różnicy ciśnienia po obu jego stronach 10 Pa) powinien wynosić:

• od 20 do 50m33/h – dla wentylacji grawitacyjnej (proces wymiany powietrza, który wynika z różnicy ciśnienia powietrza wewnątrz i na zewnątrz pomieszczenia),
• od 15 do 30 m3/h – dla wentylacji mechanicznej wywiewnej (dopływ powietrza jest wymuszony wentylatorami zainstalowanymi na wyciągu).

Szczelne okna to domena energooszczędnych rozwiązań, tak jak jest nią również wspomniana wentylacja mechaniczna z rekuperacją. Jeżeli mamy standardowe kratki wentylacyjne czy zainstalowaną wentylację grawitacyjną, bezpieczniej dla nas będzie, jeśli… ekipa wykonawcza nie okaże się jednak tak solidna.

Podsumowując, jeżeli marzy nam się dom energooszczędny – i słusznie! – nie możemy chodzić na kompromisy. Albo zadbamy o wszystkie elementy, tworzące harmonijną całość, przynoszącą nam komfort i dobre samopoczucie, naszym pomieszczeniom świeżość i optymalny poziom wilgotności, a naszym ścianom zabezpieczenie przed groźnymi pleśniami, albo zostańmy w wielkopłytowców, pisząc kolejny wniosek do spółdzielni dotyczący termomodernizacji budynków wielorodzinnych.

Trudno wyobrazić sobie nowoczesne projekty domów bez instalacji klimatyzacyjnej. Architekci stawiają sobie za punkt honoru, by domy jednorodzinne były funkcjonalne, bezpieczne, ale również komfortowe dla przyszłego mieszkańca. A o tym, jak klimatyzator wpływa na komfort mieszkania nie trzeba specjalnie – szczególnie w okresie letnim – nikogo przekonywać.

Klimatyzacja i skuteczna wentylacja stają się standardem również z innego powodu – projekty domów są coraz bardziej energooszczędne i stawiają na szczelność konstrukcji i stolarki. To, że okna w domu są szczelne zapewnia nam ciepło w zimie i mniejsze rachunki za ogrzewanie, ale jednocześnie powoduje, że zużyte powietrze nie może wydostać się na zewnątrz. Wietrzenie pomieszczeń to już oldschoolowy sposób na dostarczanie świeżego powietrza, tym bardziej, że straty ciepła są wtedy znacznie większe. Nowoczesne, a co za tym idzie, energooszczędne projekty domów przewidują najczęściej zastosowanie wentylacji mechanicznej z rekuperacją, która służy właśnie wymianie powietrza w naszym domu. Szczelność budynku staje się więc już jedynie zaletą konstrukcji i nie grozi złym samopoczuciem domowników czy występowaniem groźnych grzybów czy pleśni wewnątrz pomieszczeń.

Aby nasze powietrze w domu było świeże, często stosuje się również nawiewniki okienne, które całkowicie eliminują konieczność otwierania okien, gdy za nimi panuje siarczysty mróz.

Komfort naszego domu jest uzależniony od rozporządzenia o warunkach technicznym jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. To tu znajdziemy wykaz obowiązkowych norm, których powinien przestrzegać projektant dokonujący adaptacji projektu domu.

Co to jest adaptacja? Projekty domów jednorodzinnych, które kupujemy, by zrealizować marzenie życia, muszą być obowiązkowo poddane adaptacji do lokalnych warunków. Architekt, który wykonuje taką adaptację staje się w świetle prawa odpowiedzialny za projekt domu, choć autorem jest ktoś inny. Ale to osoba adaptująca dostosowuje projekt i do naszej działki, i do decyzji o warunkach zabudowy, i do obowiązujących warunków technicznych, i wreszcie do naszych potrzeb.

Klimatyzacja uwzględniona w projekcie

Takie adaptowane projekty domów stają się częścią projektu budowlanego, który składa się jako załącznik do wniosku o pozwolenie na budowę. Według Prawa Budowlanego projekt budowlany składa się z opisu technicznego i części rysunkowej. Podobnie wyglądają gotowe projekty domów przed adaptacją. Tu jednak obwarowania prawne są znacznie większe.

Prawo Budowlane wypowiada się o klimatyzacji w domach jednorodzinnych w sposób dość jasny. Opis techniczny projektu budowlanego powinien określać rozwiązania, które przewidział architekt projektując dom jednorodzinny w zakresie istniejących instalacji, w szczególności instalacji sanitarnych, grzewczych, wentylacyjnych, klimatyzacyjnych, gazowych, elektrycznych, telekomunikacyjnych, piorunochronnych. Instalacje powinny być tak opisane, by świadczyły o możliwości użytkowania budynku zgodnie z jego przeznaczeniem, tj. jeżeli chodzi o projekty domów jednorodzinnych to instalacje muszą być tak zaprojektowane, by były zgodne z warunkami technicznymi budynku przeznaczonego do zamieszkania przez ludzi.

Istotne jest również, że prawo nakłada na nas przygotowanie tzw. świadectw energetycznych wszystkich nowobudowanych domów. Błędnie tkwi w nas przekonanie, że chodzi tu jedynie o projekty domów energooszczędnych. Chodzi o wszystkie nowe domy! W świadectwie energetycznym podaje się m.in. właściwości cieplne przegród zewnętrznych w budynku wyposażonym w instalacje grzewcze i instalacje chłodnicze. Muszą być również podane parametry sprawności energetycznej instalacji grzewczej i innych urządzeń mających wpływ na gospodarkę cieplną domu jednorodzinnego, w tym właśnie urządzeń wentylacyjnych i klimatyzacyjnych. Dane ze świadectwa energetycznego określą, czy nasze projekty domów spełniają wymagania dotyczące oszczędności energii zawarte w przepisach techniczno-budowlanych.

W części rysunkowej projektu budowlanego architekt musi przedstawić m.in.  elementy wyposażenia technicznego, ogólnobudowlanego, umożliwiającego użytkowanie obiektu budowlanego zgodnie z jego przeznaczeniem, w tym instalacje oraz urządzenia budowlane: sanitarne, grzewcze, wentylacyjne i gazowe.

Nie wszyscy pracujący mają jednak dosyć upałów. Maruderom polecam odświeżenie w pamięci ostatniej zimy, kiedy to na godzinę przed wyjazdem z pracy trzeba było wyjść na siarczysty mróz i odśnieżać zasypany po czubek antenki radiowej samochód. Niekiedy na darmo, bowiem po wielu próbach i tak nie zapalił.

Upalne dni w pracy nie są tak bolesne, jeżeli przyjdzie nam działać w pomieszczeniach klimatyzowanych. W biurowcach klimatyzacja jest już standardem, mniejsze firmy: sklepy, magazyny, agencje dopiero ruszają na poszukiwania urządzeń klimatyzujących. Jeżeli będziemy mieć szczęście i znajdziemy odpowiedni klimatyzator, co w obecnym czasie graniczy z cudem, raczej niemożliwe stanie się znalezienie firmy, która nam go zamontuje. Czas oczekiwania wynosi kilka tygodni, a nawet miesięcy, zanim więc specjalista się u nas zjawi za oknem może pojawić się pierwszy śnieg. Nic to, będziemy korzystać z uroków klimatyzacji w przyszłe lato. Miejmy nadzieję – przynajmniej ja mam wielką – że równie upalne.

Klimatyzator - chłodny przedmiot pożądania

Kilka wskazówek dla szczęśliwych posiadaczy klimatyzacji

„Klima” zamontowana jest w samochodach, biurach, centrach handlowych, w hotelach czy restauracjach. Również projekty domów jednorodzinnych przewidują w projekcie instalacji urządzenia klimatyzacyjne. Architekci wiedzą, jak ważny jest komfort użytkowania nowego domu i zapewniają rozwiązania, nad którymi my – wybierający projekty domów – czasem nawet się nie zastanawiamy, przyjmując je za pewnik.

Jakiś czas temu było głośno o negatywnym wpływie klimatyzacji na zdrowie człowieka. Oprócz chorych zatok, częstych przeziębień wymieniało się alergię, jako skutek przebywania w klimatyzowanym pomieszczeniu. Brak higieny w toalecie również powoduje szereg zakażeń – dlatego w naszych łazienkach panuje zawsze porządek. Jeżeli klimatyzatora nie będziemy utrzymywać w czystości, jeżeli nie będziemy go serwisować, a samemu dbać o regularną wymianę filtrów, nie dziwmy się, że wpłynie on negatywnie na nasze samopoczucie.

Klimatyzator musi być przede wszystkim drożny, by spełniał właściwe pokładane w nim – a teraz zdecydowanie pokładamy – nadzieje. Działa on na zasadzie pochłaniacza powietrza, a wraz z nim do urządzenia przedostają się różne zanieczyszczenia, kurz, bakterie. Jeżeli nie będziemy regularnie go czyścić, zanieczyszczenia te trafią z powrotem do naszego pomieszczenia i do naszych organizmów.

Sami możemy przeprowadzać drobne prace konserwatorskie, które sprawią, że klimatyzator będzie działał zawsze wtedy, kiedy będziemy na to liczyć. Jeżeli spojrzymy na wybrane projekty domów, które przedstawiają wizualizację pomieszczeń a w nich zamontowany klimatyzator, stwierdzimy, że miejsce jego instalacji nie jest przypadkowe. O to, by przewody wentylacyjne były sprytnie ukryte, a dostęp do urządzenia łatwy zadbają doświadczeni projektanci, a później solidne firmy wykonawcze.

Zatem wystarczy sięgnąć do urządzenia i raz w miesiącu przetrzeć szmatką te elementy klimatyzatora, które widzimy, czyli wloty wentylacyjne. Użyjmy do tego wody z mydłem.

Musimy jednak zdawać sobie sprawę, że wchłonięte zanieczyszczenia osiadają na przewodach wentylacyjnych oraz na tzw. łopatach turbiny i parowniku. A tam my i nasza szmatka już nie sięgniemy. Odkładające się brudy to jednak nie tylko kłopot dla naszego zdrowia, ale również niebezpieczeństwo dla sprawnej pracy klimatyzatora. Niedrożność przewodów wentylacyjnych powoduje, że „zwalnia” on swoją działanie, przez co i czas schłodzenia powietrza do zaprogramowanej przez nas temperatury znacznie się wydłuża.

Zatkany klimatyzator pobiera znacznie więcej energii niż ten, który pracuje zgodnie z założeniami producenta. Dumni architekci i ich energooszczędne projekty domów, w których przewidzieli zarówno klimatyzację, jak i wentylację z odzyskiem ciepła, na pewno nie będą pocieszeni.

Fachowej konserwacji klimatyzatora może podjąć się tylko wykwalifikowany serwis. Pracownicy serwisu oczyszczą filtry ze wszelkich zanieczyszczeń, skontrolują działanie turbiny, odkażą parownik i wyczyszczą agregat skraplacza. My nie bardzo wiemy nawet, gdzie ich szukać…

Z serwisem klimatyzatorów w czasie upału też jest problem. Okazać się to może szczególnie w wynajmowanym biurze, którego instalacjami niechętnie się zajmujemy. Jednak, gdy słupek rtęci rośnie do 35 stopni i nie zamierza opaść na dłużej niż kilka godzin nocnych, otwieramy katalog firm (otwieramy stronę internetową z katalogiem firm) i szukamy odpowiednich specjalistów, którzy tłumaczą nam, że wolny termin mają dopiero za kilka tygodni.

Domy jednorodzinne czy mieszkania prywatne zwykle są objęte serwisem, o który zadbał albo dostawca urządzenia, albo firma, która go zamontowała. Kupując klimatyzator sprawdźmy, jak wygląda sprawa regularnego czyszczenia.